Herman wint

Ergens in Frankrijk, op een terras, in de zon, zit Herman. Tot gisteren won hij het nooit. Maar nu leest hij in het AD dat hij is overleden. Dat zit zo: hij verkocht zijn auto. De man die hem kocht vloog ermee uit de bocht en brandde samen met de auto volledig af. Herman ziet dit als een tweede kans. Hij haalt even rustig adem. Hoewel het lijkt alsof het regent als altijd, regent het nu zonnestralen.

Het sinterklaasrijmgekweel over ex, buurman en zwager van Acda en De Munnik veroorzaakte twintig jaar geleden aardig wat frictie binnen de schoolkrantredactie. Een populair meisje glipte bij een optreden via de artiesteningang naar binnen en regelde onder het mom van ‘interview’ een meet-and-greet-voor-één. De lerares Nederlands die de boel overzag kon het weinig verrekken dat het kind daarnaast standaard haar neus voor ons optrok. Kopij is kopij.

Middelbareschooldrama’s daargelaten, weet ik nog steeds niet helemaal wat ik van de liedjes van het inmiddels-niet-meer-duo moet vinden. Enerzijds hebben woorden als “ze haat ook veel van mij” over de jaren toch extra lading meegekregen, en heb ik hoewel ik nog geen oudklasgenote (m/v/x) achter het raam ben tegengekomen inmiddels genoeg vergelijkbare situaties meegemaakt. Anderzijds heb je het nummer “Zonnestralen”. Over Herman die een week eerder op een bankje in Amsterdam zijn leven overzag, zich lam schrok, en besloot om ertussenuit te knijpen. Hierover denk ik de laatste tijd vaak na wanneer ik op de fiets zit of het huis schoonmaak. De gitaar-en-pianomuziek is op een of andere manier in mijn hoofd blijven hangen en de woorden komen vanzelf mee.

De situatie heeft toch iets schrijnends. Hoe lang gaat het duren voordat de bank Hermans rekeningen blokkeert omdat hij wettelijk gezien is overleden? Waar betaalt Herman dan zijn terrasjes van? Gaat hij vervolgens maar als illegale Franse immigrant tegen een minimale zwarte betaling ramen wassen (net als in de film Samba) en moet hij dan niet alsnog zijn jongensdromen opzijzetten? Wordt Herman niet al snel overspoeld met schuldgevoelens, omdat er ergens een familie op zoek is naar de man die zijn auto kocht? En hebben Herman en de koper van zijn auto geen overdrachtspapieren getekend en ingediend bij het RDW, waardoor hij sowieso al snel door de mand valt?

Hoe ik de situatie in mijn hoofd ook afspeel, Herman wint het nooit. Dat is de realiteit. En in een tijd waarin winnaars hoogtij vieren is dat de vorm van winnen waar de gemiddelde persoon het mee moet doen: ertussenuit knijpen. ‘Ik stop ermee’ zeggen. Een combinatie van dapper en vluchten die je negenennegentig-komma-negen van de honderd keer uiteindelijk geen ene moer verder brengt, terwijl er ondertussen voor jou veertig anderen zijn.

Alleen is Herman verzonnen, en daar ligt het verschil. Herman is een personage in een eenvoudige ballade waarin je door ertussenuit knijpen en doodverklaard worden als winnaar uit de bus komt. “[W]e zullen het wel zien.” Zo simpel kan het zijn.

In verhalen kan alles. Daarin jagen kleine meisjes grote boeven uit hun huis en lost een zwaai met een toverstok bijna al je problemen op. Brengt een studente Engelse literatuur niet alleen een ongezonde relatie met een rijke weesjongen met duizend issues tot een succesvol huwelijk, maar krijgt ze ook nog eens de Droombaan bij een bekende uitgeverij, direct na het afstuderen. Daarin is winnen de meest logische afloop.

Vroeger was dit een gegeven. Tekende ik uitdeelboekjes over een grote bontgekleurde duizendpoot die een volledig dorp redde van een allesverwoestende overstroming – daarbuiten hield de wereld op − en las de juf er daarna aan de klas uit voor. Maar langzaam maar zeker, de ene “ik ben alleen maar realistisch” na de andere “denk eens logisch na”, sijpelde het weg. Ik had het niet eens in de gaten. Tot ik tijdens het schrobben van de douchevloer ineens besefte: op deze manier win ik het vooral niet meer van mezelf.

Ze waren dan misschien luie rijmers, Acda en De Munnik hadden gewoon gelijk: Herman wint. De pot op met die realiteit. Ik spoel en droog de douchevloer na, was mijn handen en open mijn laptop. Eens zien wie ik kan laten winnen.